Drie tips voor het implementeren van Lerend Kwalificeren

”Iedere opleiding bij ons is bezig met lerend kwalificeren; sommigen volop in de uitvoering, andere zijn aan het ontwikkelen of oriënteren of lerend kwalificeren voor hun past”, vertelt Cas van der Beek (onderwijskundig adviseur bij het Grafisch Lyceum Utrecht). Hij begeleidt meerdere teams die de stap naar lerend kwalificeren maken en heeft samen met zijn collega Marijn Wiersema beleid en hulpmiddelen voor lerend kwalificeren in hun school ontwikkeld. Vanuit die ervaring en kennis schreef hij met plezier mee aan de Lerend Kwalificeren Tool van CINOP. In deze blog deelt Cas drie tips voor het implementeren van lerend kwalificeren.

Tip 1: gun het proces de tijd die het nodig heeft

Ik hoor vaak dat teams lerend kwalificeren willen omdat ze niet blij zijn met de Proeve van Bekwaamheid (en de werklast die dit met zich meebrengt). Ik vind lerend kwalificeren echter vooral krachtig op het moment dat je als team kan zeggen: “Wij brengen de ontwikkeling van onze studenten zó goed in beeld, dat een afsluitende proeve een overbodig meetmoment is.”

Focus dus vooral eerst op het ontwikkelen van sterke feedbackvaardigheden en het écht zichtbaar maken van studentontwikkeling. Neem de tijd om je hier goed in te verdiepen, samen te experimenteren en te leren, voordat je meteen je praktijkexamen overboord werpt. Overhaast lerend kwalificeren invoeren brengt serieuze risico’s met zich mee voor de kwaliteit van je onderwijs.

Benieuwd of lerend kwalificeren bij jou past? Lees het hier!

Cas van der Beek, onderwijskundig adviseur bij het Grafisch Lyceum Utrecht.

Cheerful office workers celebrating a win with a high five, showcasing teamwork and success.

Tip 2: begin er niet aan als er gedoe is in je team

Het klinkt misschien wat flauw, maar ik meen het serieus. Als je te maken hebt met onopgeloste conflicten, een fusie of ander teamdrama, dan is dit niet het moment om met lerend kwalificeren te starten.

Lerend kwalificeren vraagt om een professionele samenwerking: een gedeelde visie, samen leren, duidelijke werkafspraken en het vertrouwen dat je elkaar daarop kunt aanspreken zijn daarin onmisbaar. Als die basis er niet is, wordt het proces taai en loop je risico’s voor de kwaliteit van je onderwijs.

Zelf maakte ik dit ook mee in mijn praktijk. Ik begeleidde een team dat wilde starten met lerend kwalificeren, maar dat team was recent door het CvB samengevoegd uit vier verschillende opleidingen. Door de uiteenlopende perspectieven lukte het nauwelijks om gezamenlijke keuzes te maken. Zo was er na een halfjaar met intensieve werksessies nog steeds geen overeenstemming over de leeruitkomsten. We besloten daarom lerend kwalificeren voorlopig te parkeren en eerst te werken aan feedbackvaardigheden en een goede feedbackloop in de les.

Tip 3: zorg voor een kritische vriend

Het helpt enorm als iemand van een afstand met je meekijkt tijdens de ontwikkeling van lerend kwalificeren. Denk aan een collega van een andere opleiding, een onderwijskundige of een externe adviseur die bekend is met de principes van lerend kwalificeren.

Een kritische vriend houdt je scherp. Sluiten de plannen aan bij de visie, dekken de rubrics en het curriculum het kwalificatiedossier, en zijn ze ook werkbaar en begrijpelijk voor docenten en studenten? Een onderwijsontwerp wordt al snel complex. Door het uit te leggen aan een ander ben je gedwongen om het simpel te maken.

Maak heldere afspraken over de rol van de kritische vriend: hoe vaak geeft die feedback, zit die bij werksessies of stuur je alleen de documenten op? Zo weet je wat je aan elkaar hebt. Als onderwijsadviseur zeg ik vaak tegen teams dat ik hun ambitie voor lerend kwalificeren volledig steun, maar óók kritische vragen zal blijven stellen. Niet om af te remmen, maar juist om het proces nog sterker te maken.

Tot zover drie tips! Natuurlijk zijn er nog veel meer tips te bedenken. Gelukkig zijn daar volop goede bronnen voor, zoals de Lerend Kwalificeren Tool!