Whitepaper: De professionaliseringsparadox
Het mbo investeert volop in docentprofessionalisering, en toch blijft de impact achter op de ambitie. In deze whitepaper laat Ester Scholten, Director Advies bij CINOP, zien waarom dat zo is en wat er nodig is om het tij te keren. De whitepaper is gebaseerd op haar keynote op de CVI-conferentie van 21 mei 2026.
Veel ambitie, weinig impact
Uit een analyse van de kwaliteitsagenda’s van acht willekeurige mbo-instellingen blijkt dat professionalisering overal hoog op de agenda staat. Tegelijk zijn de ambities vaak weinig concreet, is het beeld van wat professionalisering inhoudt smal, en lopen instellingen tegen dezelfde knelpunten aan in de uitvoering. Dat wijst op sectorbrede mechanismen, en niet op problemen van individuele instellingen.
Een smal perspectief op leren
Professionalisering wordt vaak formeel, individueel en aanbodgestuurd ingericht, los van het dagelijkse werk. Onderzoek laat juist zien dat ongeveer 75% van het leren van mbo-docenten informeel leren is: leren in en vanuit de dagelijkse praktijk (Hagedoorn et al., 2023).
Drie mechanismen die impact in de weg staan
De whitepaper beschrijft drie onderliggende mechanismen. Professionalisering concurreert met het primaire proces, dat vrijwel altijd voorrang krijgt. Individueel leren wordt overschat en teamleren onderschat, terwijl onderwijskwaliteit in teams ontstaat. En instellingen willen autonomie én sturing, maar organiseren beide onvoldoende en blijven hangen tussen vrijblijvendheid en top-down professionalisering.
De kern
Meer impact vraagt niet om méér professionalisering, maar om een andere blik erop, en om eigenaarschap op drie niveaus tegelijk: organisatie, cultuur en leiderschap. De centrale vraag: durven we leren en ontwikkelen werkelijk centraal te stellen in hoe we ons onderwijs dagelijks organiseren?
