De kracht van design thinking in het onderwijs

Van praten over oplossingen naar oplossingen waarover wordt gepraat

Complexe vraagstukken in het onderwijs en de arbeidsmarkt vragen om slimme oplossingen. En als we ergens goed in zijn, is het om oplossingen te bedenken. De uitvoering van deze oplossingen is een ander verhaal. Je hebt het vast wel eens meegemaakt: er is een probleem, er wordt een vergadering georganiseerd en aan het einde van de middag is er overeenstemming over wat er gedaan moet worden. De mensen zijn enthousiast en iedereen neemt zich vol energie voor om zaken te gaan veranderen. Vervolgens gaat iedereen weer aan het werk en na een paar weken blijkt het probleem er nog steeds te zijn. De waan van de dag, de drukte van het dagelijkse werk bleek te weinig ruimte te bieden om echt iets anders te doen. Ook bleken veel mensen niet precies te weten wat ze nu precies moesten doen. Dus wordt er weer verder gepraat, nieuwe voornemens gemaakt en oplossingen bedacht die de oorspronkelijke oplossing mogelijk moet maken.

Niet voor niets is een veel gehoorde klacht die we in vrijwel alle onderwijsinstelling horen is: “We praten te veel, maar we missen daadkracht”.

Hoe zorg je er nu voor dat een oplossing echt blijft hangen?

Dit komt ook voor bij strategische vraagstukken. De uitdagingen zijn vaak duidelijk. En de oplossingen eigenlijk ook: “Ons onderwijs wordt flexibel” of: “De student staat centraal”. Er worden vervolgens strategische speerpunten geformuleerd. Maar in de processen die daarna worden ingezet blijkt realisering van de strategische doelen zeer lastig. Er blijkt bijvoorbeeld te weinig draagvlak te zijn voor de manier waarop een strategisch doel vorm moet krijgen. Vaak zijn er enkele succesvolle pilots en/of projecten, maar lukt het niet om deze op te schalen. Na een paar jaar zijn de meeste doelen dan ook niet, of niet volledig gerealiseerd en maken weer plaats voor nieuwe ambities.

Het echte probleem is dus niet het bedenken van een goede oplossing, maar om die oplossing daadwerkelijk uit te voeren; een oplossing is pas een oplossing wanneer die ook echt werkt in de praktijk.

Je hebt dus een methode nodig die niet alleen ideeën formuleert, maar deze ook direct toepast. Een methode die mensen vanaf het begin af aan meeneemt zodat er een breed draagvlak is.

Zo’n methode is er. Namelijk: Design Thinking. Het is een beproefde methode die, mits goed uitgevoerd, de gewenste resultaten oplevert. Design thinking maakt gebruik van veel creatieve interventies waardoor er enthousiasme, inspiratie én innovatie ontstaat.

Design thinking als methodiek voor gedragen oplossingen

Design thinking werkt in korte cycli en gaat uit van de behoeften van gebruikers en betrokken stakeholders. Aannames en vooroordelen worden direct in de praktijk getoetst. Hierdoor ontstaan innovatieve oplossingen die duurzaam zijn, meegaan in de continue veranderingen en draagvlak vinden bij alle betrokkenen.

In de Design Thinking-aanpak staan de volgende stappen centraal, die waar nodig worden herhaald:

1. Inleven: Wat is het echte probleem? Waarom is dat een probleem en voor wie? Je leeft je samen in de situatie in om te doorleven en doorgronden waar het wringt.
2. Vervolgens defininieer je scherp de centrale opdracht. Je bakent af en concretiseert: wat moet er opgeleverd worden en welke belangrijke elementen moeten minimaal in het eindproduct/de oplossing terugkomen?
3. Samen ontwerpen van meerdere oplossingsrichtingen voor de opdracht
4. De oplossingsrichtingen worden zo snel mogelijk vertaald naar één of meerdere prototypes (testversies). De testversies worden voorgelegd worden aan de gebruikers (stakeholders) en getoetst: welke sluit het beste aan bij de behoeften van de doelgroep? Op basis van deze feedback keuzes maken voor het verder uitwerken van de oplossingsrichting mét breed draagvlak en getoetst aan de praktijk.

De kern van de methode is om mensen, in co-creatie, steeds te laten di- en convergeren. Dit klinkt misschien eenvoudig, maar dat is het niet; het vraagt om kennis over het onderwerp – in dit geval het onderwijs- en vraagt om een strakke organisatie van het proces waarbij mensen goed worden meegenomen in het proces.

Hoe deze aanpak leidt tot meer draagvlak

Een succesvol design thinking proces vraagt dan ook om vertrouwen in het proces. Het staat van tevoren namelijk niet vast wat de werkbare oplossing zal gaan worden. Voordat je begint weet je simpelweg niet wat het beste resultaat zou zijn. Wat je wel weet, is dat het proces garandeert dat er een praktisch prototype zal worden opgeleverd, waar veel draagvlak voor zal zijn. Bovendien zorgt de werkwijze voor innovatievere resultaten die aansluiten bij de gebruikersbehoefte.

Hoewel het een intensief proces is het een misverstand dat design thinking een tijdrovend proces is. Niets is echter minder waar. Goed uitgevoerd, kun je met de Design Thinking-methodiek grote impact maken in heel korte tijd. Vaak kun je al in een dag, of dagdeel, een mooi resultaat creëren. Dat is niet alleen erg efficiënt, maar daar komt ook bij dat de sessies enorm leuk zijn om te doen.

 

Wil jij ook aan de slag met design thinking binnen jouw instelling? Lees hier meer over de training design thinking in het onderwijs.