Onboarding tegen het docententekort | Vijf succesfactoren

Startende docenten

26 oktober 2021

Veel enthousiaste en bevlogen docenten zijn in september gestart in het onderwijs. De meesten zijn net afgestudeerd en een aantal staat als zij-instromer voor de klas. Nu, na bijna acht weken voor de klas, kennen de meeste net gestarte docenten de weg op school en komen de échte uitdagingen tegen. Helaas weten we uit onderzoek dat in het mbo 30% van de beginnende docenten binnen een jaar uitvalt en 45% binnen 5 jaar [1]. Veel stress en een negatief welbevinden zijn hier de oorzaken van van [2]. Daarnaast is het niet goed doorontwikkelen van startbekwame docenten tot professionals ook een belangrijke oorzaak voor de hoge uitstroom. Elke docent die vroegtijdig uitstroomt, is er een te veel.

Inductieprogramma voor behoud startende docenten

Een goed inductieprogramma helpt om startende docenten te behouden voor het onderwijs. Uit een analyse van de Europese denktank Eurydice blijkt dat de meeste Europese landen een verplicht inductieprogramma hebben voor nieuwe docenten. Dit verplichte inductieprogramma duurt meestal een tot twee jaar. In Nederland is een inductieprogramma voor startende docenten niet verplicht. In bepaalde onderwijscao’s staan wel verplichtingen genoemd met betrekking tot startende docenten. Scholen kunnen zelf bepalen hoe zij het programma inrichten.

Verschillen in beschikbare faciliteiten en kwaliteit

Ondanks dat het niet verplicht is, blijkt uit onderzoek dat de meeste docenten in hun eerste jaar gemiddeld 15 tot 20 uur besteden aan een dergelijk inductieprogramma [3]. Echter zit er veel verschil in de mate van beschikbare faciliteiten voor de startende docenten. Door het principe van Samen Opleiden en Professionaliseren (SO&P) is de kans dat startende docenten vroegtijdig uitstromen, gelukkig verminderd. Inductie is namelijk onderdeel geworden van het Kwaliteitskader SO&P, maar uit onderzoek blijkt ook dat er meer aandacht nodig is voor de kwaliteit van inductie[4]. Zo krijgen startende docenten bijvoorbeeld vrijwel geen extra tijd voor de introductieactiviteiten of een vrijstelling van bepaalde werkzaamheden.

Vijf bewezen succesfactoren

We weten uit onderzoek[5] wat echt helpt om startende docenten een succesvolle inductie te geven:

  1. Zorg voor leerzaam werk, waarbij de werkdruk behapbaar blijft.
  2. Zorg dat de docent de schoolcultuur en het beleid goed leert kennen.
  3. Biedt de docent goede begeleiding aan door middel van een mentor en professionele ontwikkelingsplannen.
  4. Zorg voor structurele ondersteuning in de klas in de vorm van feedback en didactische coaching.
  5. Zorg voor extra begeleiding in de vorm van intervisie, workshops en onderzoek.

Meer weten?

Wil je weten wat je vanuit HR concreet kunt doen om startende docenten goed te begeleiden – en te voorkomen dat ze naast de kerststol met een stapel nakijkwerk aan de kersttafel zitten? Bel of mail ons.

[1] Voion, 2014
[2] Panteia, 2016
[3] Kessels, 2010
[4] Helms – Lorenz et al., 2019
[5] Helms – Lorenz et al., 2019