Uit het archief: onderzoek naar een beroepsgroep die je zelden ziet
“Wat doet die informatieprofessional nu eigenlijk?” Met die vraag startte ons onderzoek in de bijzondere wereld van archivarissen en informatieprofessionals. Een wereld die voor veel mensen onzichtbaar blijft, maar cruciaal is voor het functioneren van onze informatiehuishouding. Zij zorgen ervoor dat overheidsinformatie vanaf creatie tot uiteindelijke bewaring of vernietiging toegankelijk, vindbaar, rechtmatig en duurzaam beheerd wordt.
OCW wilde begrijpen hoe deze beroepsgroep leert en zich ontwikkelt, zeker in het licht van veranderende eisen en de actualisatie van de Archiefwet. Deze actualisatie benoemt onder andere een verplichte aanwijzing van een archivaris, verruimde diploma-eisen, en een verkorting van de overbrengingstermijn van 20 naar 10 jaar.
Voor inzicht in de leerbehoefte van de doelgroep is het nodig om eerst scherp te krijgen wat deze professionals precies doen; en dat bleek nog helemaal niet zo eenvoudig.
Onze aanpak
Samen met Regioplan en ROA dook CINOP midden 2025 in dit onderwerp. Via een combinatie van interviews, (groeps)intervisies, focusgroepen en gap-analyses onderzochten we hoe informatieprofessionals hun werk beleven, welke competenties nodig zijn en wat zij nodig hebben om te blijven leren.
Door de verschillende expertises (op het gebied van kwantitatieve en kwalitatieve analyse) in het consortium konden we snel schakelen en in relatief korte tijd een rijk beeld opbouwen van een beroepsgroep die normaliter weinig zichtbaar is.
Onze samenwerking met de consortiumpartners voelde vanaf het begin vertrouwd, alsof we al jaren met elkaar optrokken. De communicatie verliep helder en professioneel, van de offertefase tot aan de afronding van het onderzoek. Die goede samenwerking maakte het mogelijk om in hoog tempo een robuuste onderzoeksopzet uit te voeren en tussentijds passende acties te nemen.
Wat doen informatieprofessionals?
Ik hoor je zeggen: “Maar wat doen die informatieprofessionals dan?”. Een kleine greep: de plaats en status van archieven binnen organisaties (zoals gemeente, provincie, rijk), juridische toetsing (zoals AVG, WOO), selectielijsten opstellen (overzichten die bepalen welke documenten bewaard/vernietigd moeten worden), papierpreservatie en ondersteuning van gebruikers (zoals onderzoekers, journalisten, burgers).
Het onderzoek gaf een waardevolle inkijk in het dagelijkse werk van informatieprofessionals. We brachten niet alleen hun werkzaamheden en rollen in kaart, maar ook hun manieren van leren, knelpunten en kansen om leren te verbinden met de beroepspraktijk.
Inzichten uit het onderzoek
Zij leren vooral via praktijkgericht en informeel leren, zoals learning-on-the-job, coaching, casuïstiek en regionale kennisdeling. Dit wordt aangevuld met formeel leeraanbod.
Informatieprofessionals ervaren ook knelpunten in het aanbod, zoals versnipperd leeraanbod, gebrek aan modulaire opbouw en beperkte stage- en praktijkleerplekken. Daar liggen kansen in:
Bovenstaande levert OCW en de verschillende opleiders belangrijke handvatten op voor de komende jaren.
Vervolg en impact
De rapportage werd eind februari gepubliceerd. Daarna is het aan OCW om samen met het veld de vervolgstappen te bepalen: hoe het leren van informatieprofessionals toekomstbestendig kan worden ingericht en hoe het beleid kan ondersteunen.
